کوشک اردشیر
.
با توجه به شواهد و بقایای مخروبه بناهای باقیمانده در دشت پُشت پَر (بُزپَز یا بسپر) ، شهری بزرگ با معماری خاص زمان ساسانیان قرار داشته و احتمالا با شهرهای واقع در مسیر فیروزآباد به بیشابور در ارتباط بوده است. مشهود ترین نمونه از بقایای این شهر باستانی، بقایای بنایی ساخته شده از قلوه سنگ در فاصله حدود ۷۸۰ متری جنوب شرق گور دختر است که به کوشک اردشیر ساسانی معروف میباشد.
.
این بنا با قلوه سنگ و با استفاده از ملات ساروج ساخته شده است. بقایای ساختمان در حال حاضر به شکلی شبیه به مستطیل در جهت جنوب شرقی به شمال غربی قرار گرفته و با احتمال زیاد ورودی اصلی آن در سمت شمال شرق قرار داشته است. البته با توجه به پیش آمدگی ایوان شمال شرقی ساختمان، بقایای ایوان جنوب غربی و رعایت اصل قرینه سازی در بناهای مشابه دوران ساسانی، این بنا به احتمال قوی دارای پلانی صلیب شکل بوده است.
.
عمده ترین عناصر باقیمانده و قابل تشخیص این بنا در حال حاضر، دو ایوان بلند با طاقهای گنبدی در جهات شمال شرقی و جنوب غربی میباشند که شباهت زیادی به ایوانهای کاخ فیروزآباد فارس البته در مقیاسی کوچکتر دارند. البته به نظر میرسد ایوان شمال شرقی در اصل بقایای تالاری با سقف گنبدی بلندی باشد. چند اطاق با سقف هلالی نیز در اطراف این ایوانها قابل تشخیص است ولی سالم ترین قسمت بنا یک راهرو طولانی و سرتاسری در طول ساختمان و از جنوب شرق تا شمال غرب بنا میباشد که سقف هلالی آن ارتفاعی در جدود ۶ متر دارد. تزئینات این بنا شباهت زیادی به تزئینات کاخ فیروزآباد فارس دارد بخصوص دندانه موشيها و گوشواره هاي باقیمانده ایوان شمال شرقی که کاملا یادآور کاخ فیروز آباد است.
همچنین بر بالای قسمت جنوب شرقی بنا ستونی از قلوه سنگ به شکل یک مناره قرار دارد که کاربرد آن مشخص نیست ولی احتمال داده میشود که جهت نگهبانی و یا قرار دادن روشنایی جهت راهنمایی در شب بوده باشد
.
در حال حاضر حفاظت خاصی از این بنا به عمل نمی آید به گونه ای که زمینهای کشاورزی تا چند متری آن پیش رفته و هر ساله شخم زده میشوند. همچنین نفوذ آب باران و رویش گیاهان نیز باعث تسریع در تخریب این بنا میباشند. رسوبات و فضولات حیوانی به ارتفاع چند متر از کف این بنا در قسمتهای مختلف را پوشانده اند خصوصا در اطاقها و ایوان ضلع جنوب غربی که تا فاصله کمی از سقف پر شده است.
بنام يزدان پاك